- Ana sayfa
- Hayatta kalanlar
- Everest'in Ölüm Bölgesi
Everest'te David Sharp Neden Kurtarılamadı?
- 8 dk okuma
- 13 dk video
- 21 kaynak
Kısa cevapDavid Sharp, Mayıs 2006'da Everest'in kuzey sırtında, 8.500 metredeki bir kaya oyuğunda oksijeni bitmiş hâlde kaldı. O gece ve ertesi sabah çok sayıda dağcı yanından geçti, ama en az beş grup durup su ve oksijen verdi; yürüyemeyen birini o yükseklikten indirmek için gereken dinç insan sayısı yoktu. “Kırk kişi geçti, kimse durmadı” sözü yarı doğrudur; sekiz bin metrenin üstünde kimsenin kurtarılamayacağı ise yanlıştır: on gün sonra Lincoln Hall aynı sırttan sağ indirildi.
Belgeselin tamamı 13 dk. YouTube'da aç
Everest’in kuzey sırtında, zirvenin yaklaşık 350 metre altında küçük bir kaya oyuğu var. Mayıs 2006’da bu oyukta bir adam oturuyordu; dizlerini karnına çekmiş, kollarını bacaklarına dolamıştı ve hâlâ yaşıyordu. O gece ve ertesi sabah onlarca dağcı önünden geçti. Kimi onu görmedi, kimi ölü sandı, kimi durdu. Adam öğleye doğru öldü.
Olay dünyaya tek cümleyle yayıldı: Everest’te 40 dağcı, ölmekte olan bir adamın yanından geçip zirveye yürüdü. Bu yazıda o iki günü belgelerden sırayla kuruyoruz: kim durdu, kim geçti ve 8.000 metrenin üstünde bir insan neden kurtarılamıyor. O sabah oyuğun önünde duranların arasında bir Türk ekibi de vardı.
Ölüm bölgesi ne demek?
Dağcılar 8.000 metrenin üstüne “ölüm bölgesi” diyor. Havadaki oksijen oranı burada da deniz kıyısındakiyle aynı, ama hava basıncı üçte bir kadar. Bu yüzden her nefeste ciğere giren oksijen de üçte bire iniyor. Bu yükseklikte vücut uyum sağlayamıyor; oksijeni yerine koyabildiğinden hızlı harcıyor. Uyumak zorlaşıyor, yemek sindirilmiyor.
Zirveye çıkanların yüzde 95’i bu yüzden oksijen tüpüyle tırmanıyor. Tüp bitince düşünme yavaşlıyor, kararlar bozuluyor ve insan yalnızca oturup uyumak istiyor. O yükseklikte açıkta uyuyakalmak ise ölümcül.
Kuzey sırtı ve Yeşil Botlar’ın mağarası
Everest’e iki ana yoldan çıkılıyor: Nepal’den ve Tibet’ten, kuzey sırtı boyunca. Kuzeyde son kamp 8.300 metrede. Dağcılar oradan gece yola çıkıyor ve karanlıkta dar bir sırtı izliyor. Yolda üç kaya basamağı var; ikincisi 40 metre yüksekliğinde ve son 5 metresi neredeyse dik. 1975’te bu basamağa bir merdiven takıldı.
Birinci basamağın hemen altında, 8.500 metrede bir kaya oyuğu bulunuyor. İçinde 1996’dan beri bir dağcının bedeni yatıyordu. Ayağındaki parlak yeşil botlar yüzünden ona “Yeşil Botlar”, oyuğa da “Yeşil Botlar’ın mağarası” dendi. Kuzeyden çıkan herkes onun yanından geçti.
David Sharp kimdi?
Mayıs 2006’da bu oyuğa ikinci bir adam sığındı. David Sharp 34 yaşında, İngiliz bir makine mühendisiydi ve sonbaharda öğretmenliğe başlayacaktı. Everest’i daha önce iki kez denemiş, ilkinde donan ayak parmaklarından bazılarını kaybetmişti.
Bu kez tek başınaydı: rehberi, Şerpası, telsizi ya da uydu telefonu yoktu. Satın aldığı paket yalnızca 6.300 metredeki kampa kadar hizmet veriyordu ve 6–7 bin dolar tutuyordu. Olağan 5 oksijen tüpü yerine 2 tüp aldı. Bir arkadaşı onu az bir farkla kendi ekibine çağırmış, o ise kendi hızında tırmanmak için bu teklifi kabul etmemişti.
14 Mayıs: zirve ve karanlık
Sharp’ın 13 Mayıs akşamı son kamptan çıktığı sanılıyor. Ertesi gün saat 11’de onu üçüncü basamağın dibinde gördüler; bir saatten uzun sürede yalnızca 90 metre ilerleyebilmişti. Zirveye vardıysa öğleden sonra geç saatte vardı. Fotoğraf makinesi bulunamadığı için bu bugün de bilinmiyor.
İnişte karanlığa kaldı ve tüpleri bitti. 8.500 metrede o oyuğa girdi, Yeşil Botlar’ın yanına oturdu. Onu arayan kimse yoktu: bağlı olduğu bir ekip yoktu ve zirveye gideceğini kimseye söylememişti. Aşağıdaki kampta yokluğu ancak ertesi akşam fark edildi.
Gece yarısı: yanından geçenler
Gece yarısına doğru sırtta kafa lambaları belirdi. O gece dağın üst kesiminde 40’tan fazla insan vardı. Oyuğun önünden ilk geçenler bir Türk ekibinin dağcılarıydı. İçerideki adamı dinlenen biri sandılar; o da eliyle “geçin” diye işaret etti. Arkadan gelenler hareketsiz bedeni görünce onu ölü sandı; o oyukta 10 yıldır bir ölü yatıyordu.
Saat 1’e doğru başka bir ekip durdu. Adam baygındı ama nefes alıyordu. Elinde ince eldivenler vardı, oksijeni yoktu. Seslendiler, lambayı gözüne tuttular; tepki vermedi. Rehberleri telsizle aşağıyı aradı ama yanıt alamadı. Sonra yola devam ettiler. Rehber daha sonra o soğukta durmanın kendi ekibini tehlikeye atacağını söyledi.
Sabah: Türk ekibi durdu
Gün ağarınca 2006 Türkiye Everest Takımı inişe geçmişti. 11 kişilik ekibin lideri Serhan Poçan’dı. O sabah ekipten 4 kişi zirveye ulaşmış, Eylem Elif Maviş Everest’e çıkan ilk Türk kadın olmuştu. Ama ekibin kendi derdi vardı: Burçak Özoğlu Poçan 8.600 metrede bilincini kaybetmişti ve onu aşağı indiriyorlardı.
Saat 7 sularında oyuğun önünden geçerken lider, gece ölü sandığı adamın kolunun kıpırdadığını gördü. Serhan Poçan ve Bora Maviş durdu, ona sıcak su verdi, kaldırmaya çalıştı. Bir buçuk saat sonra ekipten iki kişi daha buz tutmuş maskesini temizleyip oksijen verdi. Kendi tüpleri azalınca inmek zorunda kaldılar.
Telsiz konuşması ve son deneme
Saat 9.30’da Lübnanlı dağcı Maxime Chaya ve Şerpası indi. Adam hâlâ baygındı, şiddetle titriyordu ve yanında tek bir boş tüp vardı. Oksijen verdiler ama yanıt alamadılar. Chaya telsizle ekibinin yöneticisini aradı; bu konuşma kayıtlıdır.
Ardından dağın en güçlü Şerpalarından ikisi denedi; biri Türk ekibindendi. Buldukları yedek tüpten oksijen verdiler. Adam bir an kendine geldi ve adını, bağlı olduğu şirketi söyledi; yalnızca uyumak istediğini ekledi. Onu ayağa kaldırdılar, ama destekle bile duramadı. Güneşe çıkarmak için 4 adım taşımak 20 dakikadan uzun sürdü. Sonunda bıraktılar. David Sharp öğleye doğru öldü.
“40 kişi yanından geçti” sözü nereden çıktı?
O gün zirveye çıkanlardan biri, iki bacağı protez olan Yeni Zelandalı dağcı Mark Inglis’ti. Inglis gazetecilere adamın yanından 40 kişinin geçtiğini söyledi. Telsizle durumu sorduğunu ve aşağıdan “yapabileceğin bir şey yok, adam fiilen ölü” yanıtını aldığını da ekledi. Everest’e ilk çıkan iki insandan biri olan Edmund Hillary olaya sert tepki gösterdi.
Belgeler ne diyor?
O ekibin yöneticisi her telsiz konuşmasını saatiyle deftere yazıyordu; üstelik bir belgesel ekibi onu gece boyunca çekiyordu. Kayıtlarda gece 1’de böyle bir çağrı yok. Yönetici, adamdan ilk kez sabah 9.30’da, yani ekibi oyuğun önünden geçtikten 8 saat sonra haberdar oldu. Inglis de iki ay sonra sözünü geri aldı.
40 sayısı da bir tahmin. O gün sırtta 40’tan fazla insan vardı, ama kimin adamı görüp geçtiği, kimin karanlıkta hiç fark etmediği bilinmiyor. Kesin olan şu: “hiç kimse durmadı” sözü doğru değil. En az 5 ayrı grup durdu: Türk dağcılar, Lübnanlı dağcı ve üç ayrı ekibin Şerpaları. Ama hepsi sabah durdu. Gece, önünde en çok zaman varken duran tek ekip yoluna devam etmişti.
Sabah duranlar onu neden indiremedi?
Çünkü David Sharp yürüyemiyordu. Bacakları donmuştu, ayakta duramıyordu. 8.500 metreden aşağısı dik kaya geçitleri; bir insanı orada sırtta taşımak mümkün değil. İple indirmek için çok sayıda dinlenmiş insan gerekiyor; telsizdeki yönetici bu sayıyı 20 olarak verdi.
Oyuğun önünde duranlar ise 10 saattir tırmanan, tüpünün sonuna gelmiş insanlardı. Onu kaldırmaya çalışan bir Şerpa, 6 dinç Şerpa olsaydı belki son kampa kadar götürebileceklerini söyledi. Yöneticinin özeti ise şuydu: yürüyemeyen bir adam, yürüyebilen bir adamdan çok farklıdır.
On gün sonra: Lincoln Hall
On gün sonra aynı sırtta benzer bir sahne yaşandı. Bu kez söz konusu olan 50 yaşındaki deneyimli Avustralyalı dağcı Lincoln Hall’du. Hall 25 Mayıs sabahı saat 9’da zirveye çıktı, inişte ise beyin ödemi geçirdi. Bu hastalıkta insan sarhoş gibi olur, sanrı görür ve yürümeyi bırakmak ister.
Yanındaki 4 Şerpa onu 9 saat boyunca aşağı indirmeye çalıştı; yalnızca ikinci basamaktan indirmek 4 saat sürdü. Akşam 7’de Şerpaların ikisi kar körü olmuştu ve oksijenleri bitiyordu. Hall artık kıpırdamıyordu ve gözüne dokunulduğunda tepki vermedi. Şerpalar telsizle öldüğünü bildirip indi. O gece Avustralya’da ailesine haber verildi.
Sabah 7.30: Dan Mazur’un ekibi
Ertesi sabah 7.30’da, zirveye 2 saat kala 4 kişilik bir ekip sırtta sarı bir şey gördü. Önce çadır sandılar; yaklaşınca bir adam olduğunu anladılar. Hall uçurumun kenarında bağdaş kurmuş oturuyordu. Tulumunun fermuarı beline kadar açıktı; şapkası, eldiveni ve maskesi yoktu. Parmakları mum gibi sararmıştı.
Hall kendini bir teknede sanıyordu ve giydirilen eldiveni, şapkayı çıkarıp atıyordu. Donmakta olan insanların bir bölümü böyle davranır; hekimler buna “paradoksal soyunma” diyor.
Zirve mi, bir hayat mı?
Ekibin lideri Amerikalı rehber Dan Mazur telsizle Hall’un ekibini aradı. İlk yanıt, onun hâlâ yaşayıp yaşamadığını soran şaşkın bir soruydu. Mazur ve iki müşterisi Hall’u ipe bağladı; ona kendi oksijenini, suyunu ve yiyeceğini verdi. Bu, kendi zirvelerinin bittiği anlamına geliyordu; müşteriler bu tırmanış için 20 bin dolardan fazla ödemişti.
Dört saat Hall’un yanında beklediler. O sırada yanlarından iki dağcı daha geçti. Aşağıdan 11 Şerpa yola çıktı ve Hall o gece saat 9’da 7.000 metredeki kampa indirildi; yolun son bölümünü kendi yürüdü. Parmak uçlarını ve bir ayak parmağını kaybetti. Mazur daha sonra zirvenin yerinde durduğunu, yine gelebileceklerini, ama Lincoln Hall’un tek bir hayatı olduğunu söyledi.
İki olay arasındaki fark ne?
İki olayın arasında 10 gün ve 100 metre var. Belgelerden üç fark çıkıyor:
- Hareket: Hall’un bilinci yerindeydi ve desteklenince yürüyebiliyordu. Sharp ayağa bile kalkamıyordu.
- Ekip: Hall’un arkasında telsizi, doktoru ve kampta bekleyen Şerpalarıyla büyük bir ekip vardı. Sharp’ın nerede olduğunu bilen kimse yoktu.
- Zaman: Hall’u bulanlar günün başındaydı ve tüpleri doluydu. Sharp’ı sabah bulanlar 10 saattir yukarıdaydı.
Bir de şans vardı: Hall’un ekip lideri o gecenin alışılmadık ölçüde ılık geçtiğini yazıyor.
Helikopter neden gelemiyor?
2005’te Fransız deneme pilotu Didier Delsalle Everest’in zirvesine kondu; tek kızağını kara değdirip 3 dakika 50 saniye kaldı. Ama helikopterin koltukları sökülmüş, 120 kilo hafifletilmişti ve içinde pilottan başka kimse yoktu. O yükseklikte hava, yük taşıyan bir helikopteri kaldıramayacak kadar ince.
Belgelenmiş en yüksek helikopter kurtarması 2013’te, 7.800 metrede yapıldı. Bunun üstünde kurtarma, insanın insanı taşıması demek.
2023: Gelje Şerpa’nın kurtarması
Bunun mümkün olduğunu 2023’te 30 yaşındaki Gelje Şerpa gösterdi. Çinli bir müşteriyi zirveye götürürken ölüm bölgesinde ipe tutunmuş, donmak üzere olan Malezyalı bir dağcı gördü. Müşterisini zirveden vazgeçirdi, adamı bir uyku matına sardı; kimi yerde sırtına aldı, kimi yerde karda sürükledi.
Gelje Şerpa adamı 6 saatte 600 metre indirdi. Sonra bir Şerpa daha katıldı; sırayla taşıyarak 7.160 metredeki kampa ulaştılar ve oradan helikopter aldı. Nepal’in turizm dairesi o yükseklikte kurtarmanın neredeyse imkânsız olduğunu, bunun çok ender bir operasyon olduğunu söyledi.
Yeşil Botlar’ın gerçek adı
Oyuktaki ilk beden 30 yıl boyunca yanlış adla anıldı. 2026’da Hindistan’ın sınır polisi, bedenin kendi dağcılarından Dorje Morup’a ait olduğunu açıkladı; belgelere göre bunu DNA testi doğruladı. Kurum, bedeni dağdan indirip ailesine teslim etmek için ihale açtı.
Bir Şerpa şirketinin kurucusu bu işin iyi eğitimli 10 kişi, bir hafta ve olağan tırmanışın iki katı tehlike gerektirdiğini söyledi. Ölmüş bir insanı indirmek bile bu kadar zor. Everest’te bugüne dek en az 346 kişi öldü ve bunların 200’den fazlası hâlâ dağda.
Sonuç
“Kırk dağcı yanından geçti, kimse durmadı” sözü yarı doğru: çok kişi geçti, ama en az beş grup durup su ve oksijen verdi, onu kaldırmaya çalıştı. Telsizle sorulup “bırakın” denildiği iddiasını kayıtlar doğrulamıyor; ilk çağrı sabah 9.30’da yapıldı. Sekiz bin metrenin üstünde kimsenin kurtarılamayacağı da doğru değil: Lincoln Hall ve 2023’te Malezyalı bir dağcı kurtarıldı. İkisinde de birileri zirveden vazgeçti ve kurtarılan kişi az da olsa hareket edebiliyordu.
Gece biri dursaydı David Sharp’ın yaşayıp yaşamayacağını kimse bilmiyor. Annesi kimseyi suçlamadı; orada insanın sorumluluğunun önce kendini kurtarmak olduğunu söyledi. Dan Mazur ise zirveye 2 saat kala geri döndü.
Kayda göre hüküm
- David Sharp'ın yanından 40 dağcı geçti ve kimse durmadı.Kısmen doğru
O gün sırtta 40'tan fazla kişi vardı ve çoğu yanından geçti; ama kimin onu görüp kimin karanlıkta fark etmediği bilinmiyor. En az beş ayrı grup durdu: Türk dağcılar, Lübnanlı bir dağcı ve üç ayrı ekibin Şerpaları. Hepsi sabah durdu; gece duran tek ekip yoluna devam etmişti.
- Telsizle aşağıya soruldu, “bırakın, yapacak bir şey yok” denildi.Yanlış
O ekibin yöneticisi telsiz konuşmalarını saatiyle deftere yazıyordu ve bir belgesel ekibi onu gece boyunca çekiyordu. Kayıtlarda gece 1'de böyle bir çağrı yok; yönetici durumu ilk kez sabah 9.30'da öğrendi. Sözü gazetecilere söyleyen Mark Inglis iki ay sonra sözünü geri aldı.
- Sekiz bin metrenin üstünde kimse kurtarılamaz.Yanlış
On gün sonra Lincoln Hall aynı sırttan sağ indirildi; 2023'te Gelje Şerpa ölüm bölgesinden bir Malezyalı dağcıyı indirdi. İki olayda da birileri zirveden vazgeçti ve kurtarılan kişi az da olsa hareket edebiliyordu.
- Gece biri dursaydı David Sharp yaşardı.Kanıt yok
Bunu bilmenin yolu yok. Gece onu bulan ekip seslendi, ışık tuttu ve tepki alamadı; telsizle aşağıya ulaşamadı. Sabah duranlar ise yürüyemeyen birini indirmeye yetecek güçte değildi.
Kaynaklar
- Wikipedia (İngilizce): David Sharp (mountaineer)
- Wikipedia (İngilizce): Lincoln Hall (climber)
- Wikipedia (İngilizce): Daniel Mazur
- Wikipedia (İngilizce): Mark Inglis
- Wikipedia (İngilizce): Russell Brice
- Wikipedia (İngilizce): Green Boots
- Wikipedia (İngilizce): Three Steps
- Wikipedia (İngilizce): Death zone
- Wikipedia (İngilizce): List of people who died climbing Mount Everest
- Wikipedia (İngilizce): High-altitude cerebral edema
- Wikipedia (İngilizce): Didier Delsalle
- Wikipedia (Türkçe): Serhan Poçan
- Wikipedia (Türkçe): Burçak Özoğlu Poçan
- Nick Heil, “Over the Top”, Outside dergisi (2006)
- Graham Hoyland, “I Was There When David Sharp Died on Everest”
- Dateline NBC, “Miracle on Mount Everest” (2006)
- American Alpine Journal 2007: “Everest, Deaths During the Spring” ve “The Rescue of Lincoln Hall: Alex Abramov response”
- Al Jazeera / Reuters, 1 Haziran 2023 (Gelje Şerpa'nın kurtarması)
- CBS News / AFP, Haziran 2026 (Yeşil Botlar'ın kimliği ve ihale)
- Vertical dergisi, 6 Haziran 2013 (7.800 metredeki helikopter kurtarması)
- Hürriyet, 29 Mart 2006, “Adım adım zirve”
Bu dosyada bir yanlış ya da eksik görürsen bize yaz; kaynağını gösterdiğin her düzeltmeyi işler, sayfaya tarihini yazarız. Ayrıntı: kaynak ve düzeltme ilkeleri.





