- Ana sayfa
- Söylenti mi, kayıt mı?
- Piramitlerin altındaki yapı
Piramitlerin Altında Dev Yapı Bulundu mu?
- 5 dk okuma
- 8 dk video
- 14 kaynak
Kısa cevapHayır. İddia 2025'te İtalya'da bir basın toplantısında açıklandı, hiçbir bilim dergisinde yayımlanmadı ve dayandığı tek hakemli makale Ağustos 2026'da geri çekildi. Uydu radarı taşın içini görmüyor; Gize'de yeraltı suyu da yüzeyin yalnızca 4–7 metre altında. Piramitlerin içinde gerçekten bulunan boşluklar ise başka bir yöntemle, kozmik ışın parçacıklarıyla ölçüldü.
Belgeselin tamamı 8 dk. YouTube'da aç
Mart 2025’te bir radar görüntüsü dünyayı dolaştı: renkli lekeler ve bunların Gize’deki bir piramidin altını gösterdiği söylenen bir açıklama. Birkaç gün içinde haber büyüdü: piramitlerin altında 2 kilometrelik bir yapı, hatta bir şehir bulunmuştu.
Bu yazıda iddiayı önce sahiplerinin kendi sözleriyle aktarıyoruz. Sonra üç soruya bakıyoruz: kullanılan yöntem neyi görebilir, piramitlerin altında gerçekten ne var ve iddianın dayandığı tek makaleye ne oldu?
İddia ne?
16 Mart 2025’te İtalya’da, Bologna yakınlarındaki Castel San Pietro Terme’de bir otel salonunda üç kişi konuştu: emekli bir kimyacı, bir radar mühendisi ve eski Mısır üzerine kitaplar yazan bir araştırmacı. Konu, Gize’deki ikinci büyük piramit olan Kefren Piramidi’ydi.
Anlattıklarına göre uydu radarı görüntülerinde piramidin altında 8 dikey kuyu görülüyordu. Her kuyunun çevresinde döner merdivene benzettikleri sarmal bir yol vardı ve kuyular, kenarı 80 metre olan iki küpe bağlanıyordu. Verilen derinlik 648 metreydi. Piramidin kendisi 137 metre olduğuna göre anlatılan yapı, üstündeki piramidin neredeyse 5 katı derine iniyordu.
Uydu radarı neyi görebilir?
Kullanılan araç, uydulardaki yapay açıklıklı radar (SAR). Bu radar bulutun ve gecenin içinden yeryüzünü görüntüleyebilir, ama taşın içine giremez. Bunu yalnız eleştirenler söylemiyor: iki araştırmacının 2022’de Remote Sensing dergisinde yayımladığı makalenin özeti de radar dalgalarının katı cisimlerin içine pek giremediğini ve görüntünün yüzeyden alındığını yazıyor.
Ekibin iddiası başka bir yola dayanıyor. Yer her an çok hafifçe titrer; araştırmacılar piramit yüzeyindeki bu küçük titreşimleri uydudan ölçüp içeride ne olduğunu hesapladıklarını söylüyor. Makaleye göre bu yolla piramit adeta saydamlaşıyor. Ancak bu hesap bugüne kadar başka hiçbir ekip tarafından yinelenip doğrulanmadı. Ekip, görüntülerdeki lekeleri bir yapay zekâ aracına da yorumlattığını toplantıda kendisi anlattı.
Haber nasıl büyüdü?
Toplantıda söylenen sayı 648 metreydi; bunun da altında bir o kadar daha yapı olduğu eklendi. Haberlerde bu sayı 2 kilometreye çıktı ve yapıya 38 bin yıllık bir yaş eklendi. Sosyal medyada dolaşan parlak kesit resimleri ölçümün kendisi değil, sonradan hazırlanmış canlandırmalardı.
Üç ay sonra ekip iddiayı genişletti: benzer yapıların üç piramidin ve Sfenks’in de altında olduğunu söyledi. Haziran 2026’da yine Bologna’da bu kez ikinci bir Sfenks’in radar görüntülerini açıkladı. Bu iddiaların hiçbiri bir bilim dergisinde yayımlanmadı.
Eski bir beklenti
Piramitlerin altında gizli bir şey olduğu düşüncesi yeni değil. Yaklaşık 2.000 yıl önce Romalı bir yazar, bölge halkının Sfenks’in içinin oyuk olduğuna ve bir kralın mezarını sakladığına inandığını yazmıştı. Orta Çağ’da piramitlerin altında yeraltı geçitleri olduğu anlatılırdı.
- yüzyılın başında Gize’de kazı yapan bir İtalyan, bütün piramitleri birbirine bağlayan geçitler olduğuna inanıyordu ve bu görüş dönemin kitaplarıyla yayıldı. 1930’larda Amerikalı bir medyum, Sfenks’in altında kayıp bir uygarlığın arşivi bulunduğunu söyledi. O günden beri Gize’de sayısız ölçüm ve kazı yapıldı; bu tarife uyan bir şey çıkmadı. 2025’teki iddia, bu eski beklentinin üstüne düştü.
Uzmanlar ne dedi?
Mısır’ın eski eserlerden sorumlu eski bakanı, arkeolog Zahi Hawass, 26 Mart 2025’te yazılı bir açıklama yaptı. Açıklamaya göre bu kişilere Kefren Piramidi’nde çalışma izni verilmemişti, piramidin içinde radar kullanılmamıştı ve piramidin tabanı yaklaşık 8 metre yüksekliğe kadar ana kayanın kendisinden oyulmuştu. Hawass, Mayıs 2025’te bir Amerikan söyleşi programında aynı soruyla karşılaştığında piramitleri yıllardır tarayan uluslararası ekibi örnek gösterdi.
Arkeolojide yer radarının tanınmış adlarından Amerikalı bir profesör, radarın yalnızca gördüğünü ölçtüğünü ve uydunun bu titreşimleri algılayamayacağını söyledi. Uydu görüntüleriyle kayıp yerleşimler arayan arkeolog Sarah Parcak da National Geographic’e bu verinin kayanın içini göremeyeceğini anlattı.
Piramitlerin altında gerçekte ne var?
Gize platosu yıllardır yer radarı, sismik ölçüm ve elektrik direnç yöntemleriyle taranıyor. Kayaya oyulmuş gerçek odalar da var: Büyük Piramit’in en alttaki odası, piramidin altındaki ana kayanın içinde. Ama bunlar onlarca metreyle ölçülen yapılar, yüzlerce metreyle değil.
İddianın önündeki asıl güçlük ise su. 2019’da yayımlanan ve 55 ayrı ölçüme dayanan bir çalışmaya göre platonun altındaki yeraltı suyu, yüzeyin yalnızca 4 ile 7 metre aşağısında. Bunun gözle görülen bir örneği de var: Kefren’in yolunun altında kayaya oyulmuş, üç katlı bir mezar kuyusu olan Osiris Kuyusu’nun en alt katı bugün suyla dolu. Suya bu kadar yakın bir zeminde 648 metrelik kuyuların neredeyse tamamı suyun altında kalırdı.
Kefren zaten tarandı
Kefren Piramidi’nin içi ilk kez merak edilmiyor. 1960’larda Nobel ödüllü Amerikalı fizikçi Luis Alvarez, Mısırlı meslektaşlarıyla birlikte tam bu piramidi seçti. Uzaydan gelip taşın içinden geçebilen parçacıkları, yani kozmik ışın müonlarını sayan aygıtlar piramidin bilinen odasına kuruldu. Taşın eksik olduğu yerden daha çok parçacık gelmesi bekleniyordu.
Sonuç 1969’da açıklandı ve 1970’te Science dergisinde yayımlandı: taranan bölümde, yani piramidin yaklaşık beşte birinde gizli bir oda yoktu.
Gerçekten bulunanlar
Aynı yöntem yarım yüzyıl sonra sonuç verdi, ama komşu piramitte. 2017’de Japon ve Fransız ekipler Büyük Piramit’in içinde, Büyük Galeri’nin üstünde en az 30 metre uzunluğunda bir boşluk buldu. Aygıtların bir bölümü piramidin içine, bir bölümü dışına kuruldu ve taşı aşıp gelen parçacıklar aylarca sayıldı. Boşluğu üç ayrı ekip üç ayrı aygıtla ölçtü; sonuç Nature dergisinde yayımlandı. Video hazırlanırken bu “Büyük Boşluk”a henüz kimse girmemişti.
2023’te ikinci bir bulgu geldi: piramidin kuzey yüzünde, girişin üstündeki dev çatı taşlarının hemen arkasında 9 metrelik bir koridor. Bu kez taşların arasındaki ince bir aralıktan birkaç milimetrelik bir kamera sokuldu ve koridor ilk kez görüntülendi. Kesiti yaklaşık 2 × 2 metre. Ne için yapıldığı kesin değil; Mısırlı yetkililere göre girişin üstündeki yükü dağıtmak için bırakılmış olabilir.
Makale geri çekildi
İddianın dayandığı tek hakemli makale, Kefren’i değil Büyük Piramit’in içini anlatıyordu. Remote Sensing dergisi bu makaleyi 10 Ağustos 2026’da geri çekti. Bildirime göre bir okurun uyarısı üzerine yapılan incelemede, makalenin sonuçlarını temelden sarsan ciddi yöntem kusurları ve istatistik hataları doğrulandı. İki yazar bu karara katılmıyor.
Bildirim bir uydurmadan ya da usulsüzlükten söz etmiyor; söylediği, yöntemin bu sonuçları taşıyamadığı. Kefren’in altındaki kuyular ve küpler ise zaten hiçbir dergide yayımlanmamıştı. Geri çekmeden 12 gün sonra ekip, yerinde ölçüm ve kazı izni için Mısır’a başvurduğunu duyurdu. Video hazırlanırken izin verildiğine dair bir haber yoktu.
Hüküm
- “Piramitlerin altında şehir bulundu”: bulunmadı. Bir iddia açıklandı, hiçbir dergide yayımlanmadı ve dayandığı makale geri çekildi.
- “Radar 2 kilometre derini gördü”: bu yöntemi başka kimse doğrulamadı. Gize’de su ise yalnızca birkaç metre aşağıda.
- “Piramitlerde bilinmeyen bir şey kalmadı”: kaldı. 30 metrelik bir boşluk ve 9 metrelik bir koridor, ölçülerek bulundu.
Piramitlerde yeni bir şey bulunacaksa, büyük olasılıkla yine böyle bulunacak: taşın içinden geçen parçacıklar sabırla sayılarak.
Kayda göre hüküm
- Piramitlerin altında bir şehir ya da 2 kilometrelik bir yapı bulundu.Yanlış
Ortada bir buluntu yok, bir iddia var. Basın toplantısında söylenen derinlik 648 metreydi; 2 kilometre ve 38 bin yıl haberlerde eklendi. İddia hiçbir bilim dergisinde yayımlanmadı.
- Uydu radarı piramidin yüzlerce metre altını görebiliyor.Kanıt yok
Ekibin kendi 2022 makalesi de radar dalgalarının katı cismin içine pek giremediğini yazıyor. Yüzey titreşimlerinden iç yapıyı hesaplama yöntemini başka hiçbir ekip yineleyip doğrulamadı; o makale de 10 Ağustos 2026'da geri çekildi.
- Piramitlerde keşfedilecek bir şey kalmadı.Yanlış
Büyük Piramit'te 2017'de en az 30 metrelik bir boşluk, 2023'te 9 metrelik bir koridor bulundu. İkisi de kozmik ışın parçacıklarıyla ölçüldü ve hakemli dergilerde yayımlandı.
Kaynaklar
- Khafre Research Project basın toplantısı, 16 Mart 2025, Castel San Pietro Terme (Bologna): ekibin kendi kaydı
- F. Biondi, C. Malanga: “Synthetic Aperture Radar Doppler Tomography Reveals Details of Undiscovered High-Resolution Internal Structure of the Great Pyramid of Giza”, Remote Sensing 14(20), 5231 (2022)
- Geri çekme bildirimi: Remote Sensing 18(16), 2679, 10 Ağustos 2026 (MDPI) · Retraction Watch, 31 Ağustos 2026
- Zahi Hawass'ın yazılı açıklaması, 26 Mart 2025 · Joe Rogan Experience #2321, 14 Mayıs 2025
- National Geographic, 16 Nisan 2025 (C. Moss): “Is there really a secret city under Egypt's pyramids?”
- Megalithomania söyleşisi (28 Haziran 2025); ekibin Bologna toplantısı (21 Haziran 2026)
- S. Sharafeldin ve ark.: Geoscientific Instrumentation, Methods and Data Systems 8, 29–43 (2019): Gize'de yeraltı suyu
- L. W. Alvarez ve ark.: “Search for Hidden Chambers in the Pyramids”, Science 167, 832–839 (1970)
- K. Morishima ve ark.: “Discovery of a big void in Khufu's Pyramid by observation of cosmic-ray muons”, Nature 552, 386–390 (2017)
- S. Procureur ve ark.: “Precise characterization of a corridor-shaped structure in Khufu's Pyramid by observation of cosmic-ray muons”, Nature Communications 14, 1144 (2023) · Reuters, 2 Mart 2023
- Wikipedia (İngilizce): Pyramid of Khafre
- Wikipedia (İngilizce): Giza pyramid complex
- Wikipedia (İngilizce): Hall of Records
- Wikipedia (İngilizce): ScanPyramids
Bu dosyada bir yanlış ya da eksik görürsen bize yaz; kaynağını gösterdiğin her düzeltmeyi işler, sayfaya tarihini yazarız. Ayrıntı: kaynak ve düzeltme ilkeleri.





