MH370 Nerede? Kayıp Uçak Neden Bulunamadı?

8 Mart 2014’te bir yolcu uçağı Kuala Lumpur’dan Pekin’e gitmek üzere havalandı. İçinde 239 kişi vardı. Kokpitten gelen son söz sıradan bir vedaydı: “İyi geceler, Malezya 370.” Uçak kısa süre sonra radardan kayboldu, ama saatlerce uçmayı sürdürdü.

Ana gövdesi bugün de bulunabilmiş değil.

MH370 nasıl bir uçuştu?

Uçak, Malezya Hava Yolları’na ait bir Boeing 777’ydi. 227 yolcu ve 12 mürettebat taşıyordu; yolcuların büyük bölümü Çinliydi.

Kaptan pilot 52 yaşındaki Zaharie Ahmad Shah’tı. Yardımcı pilot 26 yaşındaki Fariq Abdul Hamid’di. Uçak yerel saatle 00:42’de kalktı. Kalkış ve ilk dakikalar olağandı.

Radardan nasıl kayboldu?

Yolcu uçakları, radarların onları izlemesini sağlayan ve transponder denen bir verici taşır. Son sesli mesajdan kısa süre sonra, 01:21’de MH370 sivil radar ekranlarından silindi; transponder artık çalışmıyordu.

Malezya’nın askerî radarı uçağı bir süre daha izledi. Uçak kuzeydoğu rotasından sertçe ayrılmış, batıya dönmüş, Malay Yarımadası’nı geçip Andaman Denizi’ne yönelmişti. 02:22’de, Penang’ın yaklaşık 370 kilometre kuzeybatısında askerî radarın menzilinden de çıktı.

Geriye tek bir iz kaldı. Inmarsat adlı uydu şirketinin yer istasyonu, uçağın uydu terminaliyle yaklaşık saatte bir yinelenen otomatik “el sıkışma” sinyallerini kaydetti. Bu sinyaller konum vermiyor, yalnızca terminalin çalıştığını gösteriyordu. Çözümlemeye göre uçuş en az 08:19’a kadar sürdü ve uçak güneye, Güney Hint Okyanusu’na gitti. Kesin konum belirlenemedi.

Aramalar neden sonuç vermedi?

Avustralya’nın yönettiği arama, Güney Hint Okyanusu’nda 120.000 kilometrekarelik deniz tabanını taradı. Üç yıl süren çalışma Ocak 2017’de askıya alındı. Avustralya Ulaştırma Güvenliği Bürosu’nun raporuna göre su altı aramasının maliyeti 155 milyon dolardı.

Ocak 2018’de özel şirket Ocean Infinity yeni bir arama başlattı; altı ay sonra o da sonuçsuz bitti. Şirket 2024’te yeni bir öneri sundu. 2025–2026 araması 23 Ocak 2026’da yine sonuç alınamadan tamamlandı.

Hangi parçalar bulundu?

Temmuz 2015’te Hint Okyanusu’ndaki Réunion adasının kıyısında bir kanat parçası bulundu. İncelemeler bunun MH370’in sağ kanadındaki flaperon olduğunu doğruladı; uçağa ait olduğu kesinleşen ilk parçaydı. Sonraki aylarda Mozambik kıyısında ve Afrika’nın doğusundaki başka kıyılarda da parçalar bulundu.

Bu parçalar uçağın Hint Okyanusu’nda son bulduğunun en güçlü fiziksel kanıtı. Ancak ana gövde, kokpit ve uçuş kayıt cihazları bulunamadı. Kayıt cihazları olmadan son saatlerde ne yaşandığı kesin olarak bilinemiyor.

Pilotun simülatöründe ne vardı?

2016’da New York dergisi, Malezya polisinin soruşturmasına ait gizli bir belgeye dayanarak şunu yazdı: FBI’ın kaptanın evindeki uçuş simülatörünün sabit diskinde yaptığı incelemede, Güney Hint Okyanusu’na uzanan ve uçağın öngörülen rotasına çok benzeyen bir rota bulunmuştu.

Bu bulgu kaptanın uçağı bilerek saptırdığı görüşünü güçlendirdi, ama kanıtlamadı. Malezya’nın 2018 tarihli nihai raporu, uçağın belirlenen rotadan elle çıkarıldığını doğruladı; bunu “pilotun ya da üçüncü bir kişinin” yaptığını söylemekle yetindi.

Resmî açıklama ne dedi?

24 Mart 2014’te Malezya Başbakanı Najib Razak, uydu verisine dayanarak uçuşun Güney Hint Okyanusu’nda sona erdiğini açıkladı. Ailelerin çoğuna yüz yüze ya da telefonla haber verildi; bir bölümü ise uçağın büyük olasılıkla düştüğünü ve kurtulan olmadığını bildiren bir kısa mesaj aldı.

Nihai rapora göre, sapmadan önceki iletişim kaybı büyük olasılıkla sistemlerin elle kapatılmasından ya da güçlerinin kesilmesinden kaynaklandı. Kimin, neden yaptığı sorusu yanıtsız kaldı.

Hangi açıklamalar öne sürülüyor?

Pilotun bilerek saptırması. Simülatördeki rota ve sapmanın elle yapılmış olması bu görüşün dayanağı. Kaptanın ailesi ve yakınları buna karşı çıkıyor.

Kaçırma. Uçakta çalıntı pasaportla yolculuk eden iki İranlı vardı. Soruşturmada incelendiler ve şüpheli olmaktan çıkarıldılar. Hiçbir grup sorumluluk üstlenmedi.

Mürettebatın etkisiz kalması. Avustralya Ulaştırma Güvenliği Bürosu, eldeki kanıtlara en iyi uyan durumun mürettebatın tepkisiz kalması ya da oksijensizlik olduğunu değerlendirdi. Soruşturmacılar arasında bu konuda görüş birliği yok; iletişim sistemlerinin elle kapatılmış görünmesi bu senaryoyla kolay bağdaşmıyor.

Üç açıklamanın hiçbiri için kesin kanıt yok.

Bugün

MH370, Boeing 777’nin karıştığı en ölümcül olaylardan biri olarak kayda geçti. Uçaktaki 239 kişinin öldüğü kabul ediliyor. Yakınları, uçağın nerede olduğunu hâlâ bilmiyor.

Kaynaklar

1. Wikipedia (İngilizce): Malaysia Airlines Flight 370 ve maddenin atıfları (Malezya nihai raporu 2018, ATSB raporları); yazıdaki saatler, sayılar ve arama bilgileri bu maddeyle doğrulandı