Alcatraz'dan Kaçan 3 Adam Kurtuldu mu?

12 Haziran 1962 sabahı Alcatraz’da sayım yapıldığında üç hücrede aynı şey ortaya çıktı: yataktakiler insan değildi. Yastığa yaslanmış, ten rengine boyanmış, üstünde gerçek saç bulunan başlar gece boyunca mahkûmların uyuduğu izlenimini vermişti. Üç adam kayıptı.

Hapishaneyi aşan plan denizi de aşabildi mi? Bu sorunun ilk yarısı için elde somut parçalar var; ikinci yarısı için yok.

Alcatraz’dan kaçmak neden zordu?

Alcatraz, San Francisco Körfezi’nin ortasında bir ada. Kıyı görünür, ama oraya varmak ayrı bir iş. Çevredeki su hapishanenin duvarı kadar önemliydi: soğuk, akıntı ve mesafe. Hücreden çıkmak özgürlük demek değildi; önce binadan, sonra adadan, sonra körfezden kurtulmak gerekiyordu.

Kaçışı kimler planladı?

Kaçanlar Frank Morris, John Anglin ve kardeşi Clarence Anglin’di. Morris’in geçmişinde banka soygunu ve başka hapishanelerden kaçma girişimleri vardı. Birbirlerini önceden tanıyorlardı; yolları Alcatraz’da yeniden kesişti.

Hazırlıkta bir kişi daha vardı: Allen West. Sonradan üç kişilik diye anılan kaçış, aslında dört mahkûmun birlikte hazırladığı bir plandı.

Hücreden nasıl çıktılar?

Hazırlık aylar önce, ellerine geçen eski testere bıçaklarıyla başladı. Hedef kapı değil, hücrelerin arkasındaki havalandırma açıklıklarıydı. Duvarın o küçük bölümü sökülebilirse parmaklıklara dokunmadan dışarı çıkılabilecekti.

Kullandıkları hazır bir takım değildi: yemekhaneden alınan kaşıklar, eldeki parçalar ve bozuk bir elektrikli süpürgenin motorundan yapılmış bir matkap. Açıklık büyüdükçe önü gizlendi; hücrenin alışılmış görüntüsü korunmalıydı.

Duvarın ötesi doğrudan deniz değildi. Hücrelerin arkasında tesisatın geçtiği ortak bir koridor vardı. Buraya geçen mahkûmlar hücre bloğunun üstündeki gizli bir çalışma alanına ulaşabiliyordu. Aşağıda hücreler, yukarıda saklanan malzemeler: büyük iş, kimsenin sürekli bakmadığı bir yerde küçük parçalara bölündü.

Sahte başlar ne işe yaradı?

Hücreden çıkıldığı anda yatak boş kalırsa bütün hazırlık ortaya çıkardı. Kâğıt, boya ve gerçek insan saçıyla yapılan yüzler yastıkların üstüne yerleştirildi. Kusursuz kopyalar olmaları gerekmiyordu; sayım sırasında mahkûmun yatağında olduğu izlenimini vermeleri yetiyordu. Bu küçük aldatmaca, kaçışın en tanınan kanıtı oldu.

Salı neyle yaptılar?

Adadan ayrılmak için bir araç gerekiyordu. Eldeki malzeme 50’den fazla yağmurluktu. Bunları birleştirerek şişirilebilir bir sal ve can yelekleri hazırladılar; yanına tahta kürekler yaptılar.

Yağmurlukları yan yana koymak yetmez; birleşim yerlerinin hava tutması gerekir. Soruşturma anlatımına göre dikişler, hapishanedeki sıcak borulardan yararlanılarak birleştirildi. Salı şişirmek için bir müzik aletini de dönüştürdüler.

11 Haziran gecesi ne oldu?

Planın uygulanacağı gece Allen West kendi hücresinden zamanında çıkamadı. Dört kişilik hazırlık üç kişinin yolculuğuna dönüştü. Sonradan araştırmacılara bilgi veren de West oldu: hazırlığın önemli bir tanığı vardı, denizde olanların tanığı yoktu.

Üç mahkûm hücrelerin arkasındaki koridora geçti, yukarı tırmanıp çatıya çıktı, binadan inerek adanın kuzeydoğu kıyısına yöneldi. Sonrası için aynı açıklıkta bir kayıt yok.

Geride hangi kanıtlar kaldı?

Ertesi sabah soruşturmacılar hücreleri, kullanılan eşyaları ve kaçış yolunu inceledi. Duvardaki geçitler, saklanan malzemeler ve başlar planın nasıl hazırlandığını gösteriyordu.

Aramalarda bazı parçalar bulundu:

• Kaçaklarla bağlantılı, su geçirmesin diye sarılmış bir mektup paketi,
• Küreği andıran tahta parçaları,
• Ev yapımı bir can yeleği.

Bir eşyanın kıyıya vurması, sahibinin de oraya ulaştığını göstermez. Salın batmasıyla da, yolda bir şeyin düşürülmesiyle de açıklanabilir. Bulunan nesnelerin hiçbiri üç kişinin sonunu tek başına söylemiyor.

Körfezi geçmek mümkün müydü?

Baştan olanaksız değildi. Alcatraz’la ilgili köpekbalığı hikâyeleri asıl engeli doğru anlatmıyor; belirleyici olan soğuk su ve güçlü akıntılar.

Aynı yılın aralık ayında başka bir mahkûm, John Paul Scott, yüzerek San Francisco tarafına ulaştı. Hipotermi hâlinde bulundu ve hapishaneye geri götürüldü. Bu örnek kıyıya çıkmanın mümkün olduğunu gösteriyor; Morris ve Anglin kardeşlerin de çıktığını kanıtlamıyor, çünkü iki olay aynı koşullarda yaşanmadı.

Akıntı modeli ne gösteriyor?

Yıllar sonra Delft ve Deltares’ten bir ekip, geçmiş gelgit kayıtlarını kullanarak o geceki körfezi bilgisayarda yeniden kurdu. Soru somuttu: bir sal farklı saatlerde suya bırakılırsa nereye sürüklenir?

Bazı senaryolarda kıyıya ulaşmak mümkündü; bazılarında akıntı salı başka yöne taşıyordu. Araştırmacı Rolf Hut, kürek çekmenin ve suya giriş saatinin önemini vurguluyor. Model her koşulda çıkışı olmayan bir körfez göstermedi.

Ancak bu sonuç mahkûmların gerçekte hangi saatte suya girdiğini de, salın yol boyunca nasıl davrandığını da açıklamıyor. Model olası bir rota çizebiliyor; eksik tarihî kaydı tamamlayamıyor.

Dosya bugün ne durumda?

FBI kendi soruşturmasını 1979’un sonunda kapattı ve sorumluluğu US Marshals Service’e devretti.

Geçen yıllar eşyaları da yıprattı. Kırılganlaşan sahte başlar tarandı ve sergilemek için üç boyutlu kopyaları hazırlandı. Bugün fotoğraflarda görülen her baş özgün olmayabilir.

İki olasılık

İki olasılık da masada: üç adam körfezde hayatını kaybetmiş olabilir ya da bir kıyıya ulaşıp izini kaybettirmiş olabilir. Bedenlerin bulunmaması ikincisini doğrulamaz; soğuk suyun tehlikesi de birincisini kanıtlamaz.

Değerlendirmeyi değiştirecek olan, olasılığı kesin sonuca bağlayacak bir halka olurdu: bir eşya, doğrulanmış bir karşılaşma ya da kimliği kesinleştirilmiş bir bulgu.

Alcatraz’ın ünü insanı iki uçtan birine çekiyor: kimse kaçamaz ya da bu kadar iyi planlayanlar mutlaka kurtulmuştur. Kanıtlar bu kesinliği vermiyor.

Kayda göre hüküm

• San Francisco Körfezi'ni geçip kıyıya çıkmak olanaksızdı.Yanlış

  Aynı yılın aralık ayında başka bir mahkûm, John Paul Scott, yüzerek San Francisco tarafına ulaştı; hipotermi hâlinde bulunup hapishaneye geri götürüldü.

• Kaçakları asıl engelleyen köpekbalıklarıydı.Yanlış

  Sık anlatılan köpekbalığı hikâyeleri asıl engeli doğru tarif etmiyor. Belirleyici olan suyun soğukluğu ve güçlü akıntılar.

• Üç adamın kıyıya ulaşıp kurtulduğu kanıtlandı.Kanıt yok

  Bedenlerin bulunmaması kurtulduklarını doğrulamaz; suyun tehlikeli olması da öldüklerini kanıtlamaz. Akıntı modeli olası rotalar çiziyor, eksik kaydı tamamlamıyor.

Kaynaklar

1. FBI: Alcatraz Escape
2. ABD Millî Park Servisi (NPS): Alcatraz koleksiyonları
3. ABD Federal Hapishaneler Bürosu (BOP): Alcatraz tarihi
4. US Marshals Service: Frank Lee Morris dosyası
5. Delft ve Deltares akıntı modeli, AGU 2014 bildirisi
6. Rolf Hut: Alcatraz akıntı çalışmasının anlatımı